Son María Xosé Porteiro, xornalista, escritora e política pertencente ao PSdeG-PSOE. Este Blog naceu para compartir a experiencia de coñecer de perto a Galicia Austral mentres fun Delegada da Xunta en Arxentina e Uruguai entre 2007 e 2009. Agora tamén servirá para difundir os Camiños de Ferro desde a miña dirección do Museo do Ferrocarril de Madrid.
Podes escribirme a mxporteiro@hotmail.com
Chegoume o momento de marchar da Galicia Austral, das terras do río da Prata, Arxentina e Uruguai, para retornar a Galicia Europea. Transcribo, deseguido, o comentario que publiquei na memoria do primeiro ano de funcionamento da Delegación da Xunta en Buenos Aires a xeito de despedida:
Cando o Presidente, Emilio Pérez Touriño, marcou o obxectivo de abrir a primeira Delegación Oficial da Xunta no exterior, na cidade de Buenos Aires, cun ámbito de actuación que comprendía a Arxentina e Uruguai, estábase escribindo o primeiro capítulo dunha nova etapa na dimensión e no papel de Galicia no mundo.
Durante máis de dous séculos, as mulleres e os homes que emigraron ou tiveron que tomar o camiño do exilio, formaron un exército de paz que foi levando forza de traballo, talento, creatividade, cultura… a todos os países que nos acolleron e nos que sementamos unha colleita de afecto e de novos fillos e netos que hoxe volven, como nunca, a súa mirada para a terra nai.
Pasou moito tempo e agora as galegas e os galegos que se moven polo mundo teñen outras razóns para facelo, teñen máis facilidades para manter o contacto coas súas familias e os seus lugares queridos, e, sobre todo, teñen moito máis fácil o retorno.
Por iso era tan importante recompoñer a Historia de tantas familias crebadas, de tantos amores que a distancia impediu, de tantas bágoas derramadas… porque a emigración e o exilio están tinguidos de aflición e son unha páxina dorosa na memoria individual e colectiva do noso pobo. Pero tamén porque tanto sufrimento non foi en van. O paso do tempo demostrounos que o sacrificio dos que se foron - e de quen choraron cando os viron partir - xerou unha importante inxección de axuda material para o sostemento dunha Galicia empobrecida ata case o último cuarto do Século XX.
Pero supuxo ademais o nacemento dunha forma diferente de ser e sentir a cidadanía e a identidade dos galegos desde e no exterior.
Nunca tan clara se viu a realidade e a personalidade do noso pobo como na distancia que confirmaba a coincidencia de múltiples visións fragmentadas. Todas partían dunha orixe local e confluíron nunha imaxe, nunha idea, que reunía todas as condicións definitorias do país global, da Galicia plena, da patria que non se difuminou coa distancia, senón que se perfilou e se transmitiu aos seus e a quen a coñeceron a partir de aqueles.
A Galicia exterior é tan grande como nunca puidemos imaxinar. Alá onde chegou un dos seus fillos, plantouse unha semente que hoxe nos fai cidadáns doutros países, sen deixar de ser galegos. a Arxentina e Uruguai son dous exemplos paradigmáticos desta verdade histórica de gran interese humano e social. Nestas latitudes do Hemisferio Sur, a colectividade galega deixou unha gran impronta e á súa vez deixou un afecto especial por estas terras e polas súas xentes no sentimento da Galicia europea. Non hai familia galega que non teña algún parente ou amigo por aquí e iso fai moi presente á Arxentina e a Uruguai, como tamén sen dúbida a Brasil, a Cuba, a Venezuela ou a México, no imaxinario do noso pobo.
Pero xa é un camiño de ida e volta. Cada vez máis fácil de percorrer porque a comunicación é máis accesible, tanto para o contacto telefónico ou por Internet, como porque as distancias físicas se reduciron cunha maior accesibilidade dos medios de transporte, e agora é normal que uns e outros viaxen, se reencontren, se recuperen. Que os nosos anciáns poidan facer realidade o sono de décadas de volver a ver a súa terra natal, que os seus fillos e netos coñezan por si mesmos a herdanza que lles foi dada polos seus devanceiros e que poidan ir ás súas orixes para honrar a memoria dos seus e manter vivo o legado para os seus descendentes.
É a liña da vida que se reconstrúe e se rexera nesta época onde o contacto é máis posible que nunca.
Por iso, e porque os galegos e as galegas que residen fóra de Galicia, teñen recoñecidos os seus dereitos e son, á súa vez, suxeitos de deberes, a Xunta quere darlles os instrumentos para que exerzan a súa cidadanía nas mellores condicións posibles.
Esa é a razón da existencia desta Delegación en Arxentina e da que se vén de crear en Uruguai: ser unha Administración á que se dirixan os cidadáns sen tutelas, barreiras ou intermediarios. Sen máis interese que o bó e lexítimo de dar as mesmas oportunidades a todos, vivan onde vivan.
Achegando a atención aos administrados e facendo un exercicio de fe democrática que nos confirma que as galegas e os galegos pasamos a fronteira do século XXI con plenitude de proxectos e de expectativas para construír unha sociedade cada vez máis xusta, máis digna, máis orgullosa de si mesma, máis solidaria e con máis peso e influencia no mundo. Pero para que isto sexa posible, necesitaremos da intervención e a participación dos galegos de aquí e de alá e da complicidade e colaboración dos seus concidadáns, institucións e representacións, de ambos lados do Atlántico.
Esta forma de ser galego e arxentino, galego e uruguaio, significa que no noso corazón hai lugar e amor suficientes para compartir unha dobre cidadanía. Para sabernos donos dunha identidade que se amplía. Para estender os límites territoriais e facer verdade a utopía dun territorio con fronteiras flexibles: unha Galicia que limita ao Norte coas Illas Británicas (mar por medio) e ao Sur co Estreito de Magallanes…
Por iso ollamos ao ceo e vemos en Galicia o punto de encontro entre as dúas constelacións que marcan o Norte e o Sur, aquí/alí, onde a Estrela Polar confúndese coa Cruz del Sur. E a seguir, poñemos o pé na terra e dedicámonos a construír – con todos os aportes, con todas as mans, con todos os acentos- unha Galicia na que caibamos todos.
O 6 de outubro cumpriuse un ano desde a apertura desta Delegación. Non fixemos máis que empezar e o camiño que resta é inmenso, tanto como o futuro do noso pobo que tamén medra, xeneroso, nesta beira do mundo. Xa que logo, é o momento de dar as grazas a todas as traballadoras e traballadores da Xunta de Galicia que botaron a andar este proxecto. Grazas, aos responsables políticos que deron a súa confianza e os medios necesarios para facelo posible. E grazas, moi especialmente, á colectividade galega que nos abriu as súas portas e nos deu a man para chegar ata aquí.
Chúzao
del.icio.us
Estimada María Xosé Porteiro, qué orgullosa me siento de haberla tenido entre nosotros, usted fue y será siempre la persona que puso la piedra fundamental a este hermoso proyecto, para que ningún gallego/ga quede sin poder volver a su tierra, pisar nuevamente la tierra que dejó, ya por la guerra, ya por las necesidades que en ese momento se vivía en nuestra sufrida Galicia, su don de persona de bien nos ha llegado a nuestro corazón y en él permanecerá siempre, Dios quiera sigan otras personas el camino que usted les deja marcado, porque para el gallego/ga que está fuera de su tierra, tener un apoyo como el que usted nos brindó es poder decir: "no era una utopía pensar en el retorno". Mil gracias por esas hermosas palabras, llenas de nobles pensamientos, le deseamos que en la tarea que le toque desempeñarse de ahora en más tenga usted mucha suerte y sepa que desde aquí la estamos apoyando. un abrazo, gracias por todo su apoyo: Stella Maris Latorre y todo el Staff del Centro Cultural Rosalía de Castro roac 2045 de la ciudad de Bs.As.
Se que has hecho un buen trabajo y que has dejado una huella imborrable, como lo haces en todos los lugares y en todas las personas que tenemos el placer de haberte conocido, pero egoistamente me alegro de volver a tenerte cerca. Bienvenida a casa.
Hola, Cris, ¿no estarás por casualidad en estos días de cumple?. De ser así, MUCHAS FELICIDADES, y ya que volvemos a estar cerca me debes un café con tarta de Santiago... o de Mondoñedo. A elegir.
Hola, Stella, siempre son tan cariñosos tus comentarios que no me canso de agradecértelos. Creo que haces una labor muy destacada a favor de la cultura y de Galicia. Sabes que tenemos ese terreno en común donde siempre nos vamos a encontrar. Ánimo para seguir adelante. Un beso.